Το ηρωικό ΟΧΙ ενός «μικρού» λαού

Σωτήρης Παπαδόπουλος, Δημοσιογράφος στην εφημερίδα ¨η σημερινή¨

24 Απριλίου 2016

Δώδεκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα και οι συνομιλίες στο Κυπριακό για ακόμη μια φορά «κόλλησαν» στα δύσκολα

Σελίδα προς σελίδα μέσα σε 20 αναφορές ο Νίκος Λυγερός αναλύει τα κρίσιμα σημεία του Σχεδίου Ανάν

Ιστορικές προσωπικότητες αμφισβήτησαν τη λειτουργικότητα του Σχεδίου

Ήταν Απρίλιος του 2004. Συμπληρώθηκαν δώδεκα χρόνια από το ιστορικό δημοψήφισμα. Ένα δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε κάτω από την τεράστια πίεση που άσκησαν στο παρασκήνιο ΗΠΑ, Βρετανία, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ΕΕ.

Είχε προηγηθεί το δραματικό διάγγελμα του Τάσου Παπαδόπουλου 15 ημέρες νωρίτερα, με το οποίο ζητούσε την απόρριψή του στο δημοψήφισμα. Με δάκρυα στα μάτια είχε πει: «Λυπούμαι ειλικρινά, γιατί δεν μπορώ να αποδεχθώ και να υπογράψω το Σχέδιο Ανάν όπως, τελικά, διαμορφώθηκε. Παρέλαβα Κράτος διεθνώς αναγνωρισμένο. Δεν θα παραδώσω κοινότητα χωρίς δικαίωμα λόγου διεθνώς και σε αναζήτηση κηδεμόνα. Και όλα αυτά έναντι κενών, παραπλανητικών, δήθεν, προσδοκιών. Έναντι της ανεδαφικής ψευδαίσθησης ότι η Τουρκία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της».

Δώδεκα χρόνια μετά, το Κυπριακό για πολλοστή φορά διέρχεται φάση διαπραγματεύσεων, με την αντιπολίτευση να κατηγορεί τον Πρόεδρο Αναστασιάδη ότι διαπραγματεύεται με όρους του Σχεδίου Ανάν και τον ίδιο να δηλώνει ότι δεν πρόκειται να φέρει δημοψήφισμα που έχει απορρίψει το 76% του κυπριακού λαού.

Ο ρόλος των Αμερικανών και των Βρετανών γι’ ακόμη μια φορά ήταν ύπουλος, καθώς επιχείρησαν να εγκρίνουν το Σχέδιο Ανάν ως ψήφισμα για τη λύση του Κυπριακού με την υιοθέτησή του από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, αλλά η Ρωσία απέτρεψε αυτήν την εξέλιξη ασκώντας βέτο.

Από το ιστορικό «ΟΧΙ» μέχρι τις μέρες μας, υπάρχουν τέσσερεις κομβικές ημερομηνίες, που αποτέλεσαν κεντρικά σημεία στις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην ε/κ και την τ/κ πλευρά, και δημιούργησαν «νότα αισιοδοξίας».

Η συμφωνία της 8ης Ιουλίου 2006

Ήταν μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου και του κατοχικού ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Οι δύο άντρες συμφώνησαν:

1. Δέσμευση για την επανένωση της Κύπρου με βάση μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία και πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

2. Αναγνώριση του γεγονότος ότι το στάτους κβο είναι απαράδεκτο και η παράτασή του θα είχε αρνητικές επιπτώσεις για τους Τουρκοκυπρίους και τους Ελληνοκυπρίους.

3. Δέσμευση στη θέση ότι μια συνολική διευθέτηση είναι επιθυμητή, καθώς και εφικτή, και δεν θα πρέπει να καθυστερήσει περαιτέρω.

4. Συμφωνία για άμεση έναρξη διαδικασίας, η οποία θα διαλαμβάνει δικοινοτική συζήτηση θεμάτων που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή του λαού και, ταυτόχρονα, εκείνων που αφορούν ουσιαστικά θέματα, και τα δύο εκ των οποίων θα συμβάλουν σε μια συνολική διευθέτηση.

5. Δέσμευση να διασφαλιστεί ότι θα επικρατήσει «κατάλληλη ατμόσφαιρα», για να είναι η διαδικασία αυτή επιτυχής. Συναφώς, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης είναι ουσιαστικά, τόσο για βελτίωση της ατμόσφαιρας όσο και για βελτίωση της ζωής όλων των Τουρκοκυπρίων και των Ελληνοκυπρίων. Επίσης, σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να τεθεί τέρμα στο ούτω καλούμενο «παιχνίδι επίρριψης ευθυνών».

Οι Τεχνικές Επιτροπές για θέματα που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή του λαού θα αρχίσουν το έργο τους μέχρι το τέλος Ιουλίου, νοουμένου ότι, κατά τον ίδιο χρόνο, οι δύο ηγέτες θα έχουν, επίσης, ανταλλάξει κατάλογο θεμάτων ουσίας και νοουμένου ότι τo περιεχόμενό του θα εξεταστεί από δικοινοτικές ομάδες εργασίας, αποτελούμενες από εμπειρογνώμονες και θα οριστικοποιηθούν από τους ηγέτες.

Οι δύο ηγέτες θα συναντώνται περαιτέρω, από καιρού εις καιρόν, όποτε κρίνεται χρήσιμο, για να δίνουν καθοδήγηση στις δικοινοτικές ομάδες εργασίας, αποτελούμενες από εμπειρογνώμονες, για να αξιολογούν την εργασία των Τεχνικών Επιτροπών.

Το άνοιγμα της Οδού Λήδρας

Στις 9 π.μ. της 3ης Απριλίου 2008 έπεσε το οδόφραγμα της οδού Λήδρας, του γνωστού Μακρύδρομου, που για μισό αιώνα – με εξαίρεση το διάστημα 1960-63 – αποτελούσε το σύμβολο διαίρεσης της Λευκωσίας. Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ο Δημήτρης Χριστόφιας και κατοχικός ηγέτης ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.

Πολλοί τότε υποστήριξαν ότι είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία για λύση. Δυστυχώς και πάλι διαψεύσθηκαν.

Το κοινό Ανακοινωθέν Αναστασιάδη – Έρογλου και η νίκη Ακιντζί

Δύο και πλέον χρόνια μετά τη συμφωνία Αναστασιάδη-Έρογλου, όπως αυτή καταγράφεται στο κοινό ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου 2014 και σχεδόν ένα χρόνο μετά τη νίκη Ακιντζί στα ατεχόμενα, οι συνομιλίες στο Κυπριακό για ακόμη μια φορά «κόλλησαν» μόλις εισήρθαμε στα δύσκολα.

Οι πολίτες αρχικά ένιωσαν ότι τώρα είναι η μεγάλη ευκαιρία. Όσο περνάει ο καιρός, η απογοήτευση μεγαλώνει.

Μεγάλες συγκρίσεις και ιστορικές κατακραυγές

· Το 2004 ο Μίκης Θεοδωράκης, με μια ιστορική δήλωση, συνέκρινε το κυπριακό «Όχι» στο σχέδιο Ανάν, με το «Όχι» των Ελλήνων στον φασισμό το 1940 και το δικό του, προς την αμερικανοκίνητη χούντα το 1967.

· Κατά τον κορυφαίο συνταγματολόγο, διευθυντή του Ινστιτούτου Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Κασιμάτη και τον Πρόεδρο της Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων Κώστα Μαυριά, το σχέδιο Ανάν ήταν «συνταγματικό τερατούργημα», «σε πλήρη αντίθεση προς τις θεμελιώδεις αρχές του σεβασμού της αξιοπρέπειας του ανθρώπου, της προστασίας των δικαιωμάτων του και της δημοκρατίας».

· Για τον κορυφαίο συνταγματολόγο Δημήτρη Τσάτσο, το σχέδιο Ανάν ήταν «κείμενο παράφρονος», που «καμιά ομοσπονδία δεν θα μπορούσε να συζητήσει».

· Για τον συνταγματολόγο Βαγγέλη Βενιζέλο «τέρας, που μπορείς να ξετινάξεις σε δύο λεπτά από πλευράς διεθνούς, ευρωπαϊκού και συνταγματικού δικαίου».

Κρίσιμα σημεία του Σχεδίου

Αίσθηση προκαλούν οι αναφορές του Νίκου Λυγερού, του Ελλαδίτη πολυπράγμονα και ερευνητή, που είναι γνωστός στο ευρύτερο κοινό για τον ιδιαίτερα υψηλό δείκτη νοημοσύνης του (IQ). Σύμφωνα με βιογραφικό, που δημοσιεύει ιστοσελίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου και εργαζόταν ως επιστημονικός συνεργάτης σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα αυτού, «είναι ο Έλληνας με τον υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης (189 στην κλίμακα Standford-Binet)» και «ένας από τους 50 εξυπνότερους ανθρώπους στον κόσμο».

Οι 20 αναφορές του αφορούν το έντυπο που αναφέρεται στο σχέδιο και που είναι έκδοση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών της Κυβέρνησης.

1. Δεν υπάρχει πλειονότητα ή μειονότητα, όλα είναι ισότιμα. (Σελίδα 3 Άρθρο iii)

2. Μας αναγκάζουν να υποστηρίξουμε την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρώπη. (Σελίδα 3, Άρθρο 1.5)

3. Μετά από 19 χρόνια δεν θα υπάρχει έλεγχος των εποίκων. (Σελίδα 4, Άρθρο 3.5)

4. Οι Ελληνοκύπριοι υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση δεν θα έχουν πολιτικά δικαιώματα (Σελίδα 5, Άρθρο 4.2)

5. Για κάθε απόφαση της Βουλής χρειαζόμαστε την πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων (Σελίδα 5, Άρθρο 5.1)

6. Δεν ψηφίζουμε άμεσα τον Πρόεδρο (Σελίδα 5, Άρθρο Α5.1.δ)

7. Δεν υπάρχει ημερομηνία τελικής αποχώρησης του κατοχικού στρατού! (Σελίδα 6, Άρθρο 8 β)

8. Το νέο κράτος θα έχει άλλη σημαία και άλλο ύμνο! (Σελίδα 11 Προσάρτημα Ι, Άρθρα 8.2 και 8.3)

9. Η Τουρκική γλώσσα θα είναι επίσημη και υποχρεωτική γλώσσα για όλους τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γυμνασίου και λυκείου) (Σελίδα 11 Προσάρτημα Ι Άρθρο 9.1 και Σελίδα 25 Άρθρο 50)

10. Το σχέδιο επαναλαμβάνει σημεία της Γ’ Βιέννης που δεν τηρήθηκαν (Σελίδα 12 Προσάρτημα ΙΙΙ Άρθρο 11.5)

11. Μέχρι την υποθετική ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος δεν θα διαθέτει το έδαφός της για διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις.(σελίδα 26 Άρθρο 53)

12. Το σχέδιο εφαρμόζει τις πρόνοιες των ψευδοδικαστηρίων. (Σελίδα 36 ΤΑ Άρθρο 8)

13. Ο πρόσφυγας έχει δικαίωμα να πουλήσει το δικαίωμα αποκατάστασης ή να το ανταλλάξει ή να λάβει αποζημίωση. (Σελίδα 38 Άρθρο 16)

14. Με το μορατόριουμ καμία αποκατάσταση δεν μπορεί να γίνει πριν από τρία χρόνια. (Σελίδα 39 Άρθρο 17 α και β)

15. «Τα γεγονότα της περιόδου μεταξύ 1963 και 1974 δεν συνέβησαν» (Σελίδα 41 Παρατήρηση 28)

16. Η οριστική αποζημίωση, αν γίνει, θα γίνει σε 25 χρόνια. (Σελίδα 52 Άρθρο 18.5)

17. Το Ερώτημα του Δημοψηφίσματος: «Εγκρίνετε τη Θεμελιώδη Συμφωνία με όλα τα Προσαρτήματά της καθώς και το σύνταγμα της Ελληνοκυπριακής/Τουρκοκυπριακής πολιτείας και τις διατάξεις σχετικά με τους
νόμους του που θα ισχύουν, για να δημιουργήσουν μια νέα τάξη πραγμάτων στην οποία η Κύπρος θα προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενωμένη;» (Σελίδα 59 Άρθρο 1)

18. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να απολάβει πλήρως και ανεμπόδιστα πρόσβασης για οποιοδήποτε σκοπό στα ύδατα μεταξύ των υδάτων τα οποία η Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα διεκδικήσει, που εφάπτονται στο ανατολικό μέρος της περιοχής της Κυρίαρχης Βάσης Δεκέλειας που ενώνεται με τη θάλασσα και τα ύδατα τα οποία η Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα διεκδικήσει που εφάπτονται στο δυτικό μέρος της περιοχής της Κυρίαρχης Βάσης Δεκέλειας που ενώνεται με τη θάλασσα. (Σελίδα 64 Άρθρα 5.1 και 5.3)

19. Όχι μόνο η Αγγλία διατηρεί τις βάσεις της, αλλά επεκτείνεται και στα εφαπτόμενα ύδατα. (Σελίδα 65 Άρθρα 6 και 7)

20. Μετά από άδεια 72 ωρών, η Τουρκία θα μπορεί να κάνει στρατιωτικές ασκήσεις στο ελληνικό μέρος. (Σελίδα 69, Άρθρο 6)